Kennisplein

Pesten, grijp in!

We horen tegenwoordig steeds meer over grensoverschrijdend gedrag. Wanneer gaat bepaald gedrag over de grens? Seksueel wangedrag, discriminatie, fysiek of verbaal geweld, ongepast gedrag en intimidatie. Een onderwerp waar tot op heden te weinig aandacht voor was. Jij als HR-professional speelt hierin een cruciale rol. Uit de gesprekken die wij voeren blijkt dat we dit best lastig vinden en wanneer het gebeurt, weten velen van ons niet altijd hoe dit aan te pakken.

Wat doe je als je een klacht binnen krijgt van één van jouw medewerkers, dat zij wordt gepest door een andere collega uit haar team. Ze geeft aan dat de situatie niet meer houdbaar is, dat ze op deze manier niet meer kan functioneren en denkt eraan om zich ziek te gaan melden. Je kent beide collega’s goed en denkt te menen dat de situatie wel meevalt. Je gaat het gesprek aan met de medewerker in de hoop dat je de situatie kan sussen, in de hoop dat het niet tot een officiële klacht komt. De intentie van de zender was vast anders geweest dan de interpretatie van de ontvanger, tenminste dat hoop je. Je hebt namelijk nog nooit eerder een officiële klachtenprocedure opgestart en al helemaal niet in verband met pesten. Maar na het gesprek met de medewerker eist zij toch dat de klacht officieel doorgevoerd wordt en een onderzoek wordt gestart. Je geeft aan dit te zullen doen en neemt de klacht serieus. Je hebt echter geen idee waar je moet beginnen en of er überhaupt wel een antipestbeleid is binnen de organisatie? Dit is namelijk nog nooit eerder aan de orde geweest…

19 april, vandaag is het de ‘’Landelijke dag tegen pesten’’.

De Dag tegen Pesten is bedoeld om één dag per jaar extra bewustwording te creëren rondom pesten, maar om dit de rest van het jaar door te zetten. Veel mensen denk dat pesten iets is wat alleen onder kinderen gebeurt of weleens op school. Maar pesten gebeurt ook bij volwassenen, thuis, bij de sportvereniging en ja, ook op werk onder collega’s. Of we maken het leven zo zuur dat hij/zij vanzelf haar ontslag indient in plaats van het goede gesprek met iemand te voeren. Het valt allemaal onder grensoverschrijdend gedrag waar tegenop getreden moet worden.
Uit onderzoeken (Mileena, 2015) blijkt dat in EU-landen een op de twintig medewerkers wordt gepest. In Nederland zijn dit ongeveer 650.000 mensen. Rond de 100.000 medewerkers uit deze groep geeft aan dat hun leven structureel zuur en kapot wordt gemaakt.

Taboe

Er heerst nog steeds een taboe op gepest worden. De gepeste persoon schaamt zich vaak en praat er liever niet over met ander collega’s en/of zijn of haar leidinggevende. Ze denken meestal dat het aan henzelf ligt en zijn bang dat wanneer zij zich uitspreken hun omgeving er net zo over denkt. Daarnaast voelen veel medewerkers zich niet ‘’sociaal veilig’’ genoeg binnen hun organisatie om zich uit te spreken of weten zij simpelweg niet welke route zij dienen te nemen. Mensen kunnen zich een klikspaan voelen, zijn bang dat niemand de aanklacht serieus neemt maar twijfelen vooral aan of het probleem wel wordt aangepakt en erkend.

Vormen van pesten

Pesten op het werk is het herhaald mishandelen van iemand door een individu of een groep collega’s onder de vorm van verbale agressie, gedragingen die bedreigend, intimiderend, vernederend zijn of sabotage door te verhinderen dat het werk naar behoren kan worden uitgevoerd.

Medewerkers kunnen op verschillende manieren gepest worden. Dit kan fysiek (slaan), verbaal (uitlachen), sociaal (buitensluiten) maar ook digitaal. Digitaal pesten is een redelijke nieuwe vorm van pesten. Het is niet tot amper zichtbaar en kan ook gebeuren buiten werktijden en/of kantoor. Ook kan het zo zijn dat een medewerker anoniem wordt gepest wat de situatie lastig maakt. Daarnaast is pesten wel ‘meer zichtbaar’, veel informatie blijft namelijk (jarenlang) op internet staan. Een andere lastige probleemstelling is ‘wat is pesten’? Pesten is een subjectief construct. Iedereen heeft zijn eigen interpretatie van wat pesten is. Waar ligt de grens? En hoe beoordeel je dit? Vanwege het grijze gebied is het lastig dit te ‘beoordelen’ maar mogen we vanuit onze normen en waarden uitgaan van ”Mijn wens is de grens”.

Gevolgen

Pesten kan veel nadelige gevolgen hebben voor slachtoffers. Zowel op korte als op lange termijn. Het kan leiden tot cognitieve, fysieke en sociaal- emotionele schade. Hierbij valt te denken aan slaapproblemen, negatief zelfbeeld, depressie of motivatieproblemen wat ook directe gevolgen heeft voor de organisatie. Medewerkers die lijden aan deze verschijnselen zijn vaak minder productief, presteren slechter en zijn vaker ziek. Dit kan grote (financiële) gevolgen hebben voor een organisatie. Een onveilige (werk-)cultuur, hoog ziekteverzuim, disfunctionerende- en ontevreden medewerkers en het risico om goede medewerkers te verliezen wanneer zij zien dat dit probleem niet wordt erkend en aangepakt.

Wat kan je doen als organisatie tegen pesten?

Als organisatie heb je een wettelijke zorgplicht voor het bieden van een veilige werkomgeving. Daarnaast is pesten opgenomen in de Arbowet bij ”psychosociale arbeidsbelasting” en zijn werkgevers op grond van deze wet verplicht een beleid te voeren dat erop gericht is om deze vorm van arbeidsbelasting te voorkomen of te beperken. Je kan als organisatie dan ook meerdere gerichte maatregelen nemen tegen pesten:
• Inrichten van een preventief beleid dat gericht is op het voorkomen en bestrijden van pesten binnen jouw organisatie.
• Zorg ervoor dat er een klachtenprocedure is, zodat een medewerker die gepest wordt een klacht kan indienen en adequaat handelen mogelijk is.
• Ook kun je een (externe) vertrouwenspersoon aanstellen waar een medewerker naartoe kan en zijn of haar verhaal kwijt kan als diegene niet naar andere collega’s of leidinggevende durft te gaan.
• Weten hoe arbeidsrechtelijk te handelen naar aanleiding van een mogelijk incident en de eventuele gevolgen. En let op: sommige vormen van pesten kunnen zelfs strafbaar zijn!

Door gerichte maatregelingen te nemen tegen pesten, wordt een klimaat en omgeving gecreëerd waarin het onderwerp pesten besproken kan worden en geef je als organisatie een signaal af dat pesten niet geaccepteerd wordt. Daarnaast durven mensen zich sneller uit te spreken. Dit geldt niet alleen voor de gepeste maar ook voor degene die getuige daarvan is. De route van wat te doen wanneer dit speelt binnen de organisatie is voor iedereen op deze manier duidelijk om zo gericht het probleem te kunnen aanpakken.

Wat is mijn rol?

Aangezien pesten een grote rol kan spelen binnen een organisatie en tot vele negatieve gevolgen kan leiden, is het van belang om een goed antipestbeleid op te stellen of de huidige misschien te herzien. Is het bekend dat dit beleid er is? Weten medewerkers wat te doen wanneer zij worden gepest en/of getuige hiervan zijn? Heerst er een veilig klimaat om dit uit te kunnen spreken? En ben jij als HR-professional daadwerkelijk op de hoogte of zoiets speelt binnen jouw organisatie? Sus je geen situaties, maar pak je het serieus aan en laat je zien dat pesten niet wordt getolereerd? Management en HR zijn vaak degene die als laatst op de hoogte worden gebracht van dergelijke situaties, terwijl deze gesprekken wel plaats vinden bij de koffiemachine onder medewerkers.
Een lastig onderwerp. We ondersteunen je graag bij het inrichten van een organisatie met een cultuur waarin mensen zich durven uit te spreken.

Dit kan door middel van het inzetten van verschillende HR-instrumenten, zoals:
• Het opstellen van een antipestbeleid en/of het herzien daarvan;
• Bewustwording creëren binnen het MT en lijnmanagement;
• Geven van praktische trainingen binnen de organisatie aan alle medewerkers;
• Het opstellen van een Risico-inventarisatie en –evaluatie en daaruit volgend actieplan;
• Helpen bij het zoeken en aanstellen van een vertrouwenspersoon.

Neem hiervoor contact op met welkom@hr-kracht.nl. Of bel met een van onze HR-professionals.

Deel dit artikel